لوگوی تجارت گستر زانا

اهمیت کارگزارگمرکی به اندازه‌ای است که سازمان جهانی گمرک (WCO) کارگزاران گمرکی (Customs Broker) را به عنوان یکی از اشخاصی که می‌توانند در زمره فعالین مجاز اقتصادی (Authorized Economic Operator: AEO) باشند به شمار می‌آورد. فعالان اقتصادی مجاز از منظر گمرک ، اشخاصی حقيقي يا حقوقی هستند كه در جا به جايی بين المللي كالا مشغول هستند و بر اساس رعایت شاخصه هايي نظیر بررسی سوابق از لحاظ رعایت مقررات ، داشتن توانايي مالي در انجام تعهدات و ... از سوي گمرک به عنوان رعایت کننده استانداردهای گمركي مورد تاييد قرار گرفته اند.

طبق تعریف ماده 128 قانون امور گمرکی ایران: "کارگزار گمرکی در گمرک به شخصی اطلاق می‌شود که تشریفات گمرکی کالای متعلق به اشخاص دیگر را به وکالت از طرف آنان انجام دهد."

 در اکثر کشورهای عضو سازمان جهانی گمرک (WCO) با آنکه صاحبین کالا حق دارند تشریفات گمرکی را خود انجام دهند لاکن اغلب آنها ترجیح می‌دهند از متخصصین این امر که دارای پروانه شغلی معتبر می‌باشند (کارگزاران گمرک) استفاده نمایند. طبق آماری که سازمان جهانی گمرک در آخرین شماره بولتن خود منتشر نموده بطور متوسط 85 درصد از صاحبین کالا در کشورهای عضو آن سازمان از خدمات کارگزاران گمرکی استفاده می‌نمایند.

در کشور ما استفاده از خدمات کارگزاران گمرکی بسیار محدود می‌باشد و طبق آمار غیر رسمی 8 تا 12 درصد صاحبین کالا از این خدمات استفاده می‌کنند.

دربرخي کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه ،کارگزاران گمرکی به عنوان افراد متخصص، مورد اعتماد و امین گمرک بخشی از کنترلهای گمرکی را که از وظایف اجرائی گمرکات است به عهده دارند. این نشان دهنده اهمیت کارگزاران گمرکی است كه حتی گمرکات این کشورها بخشی از وظایف حاکمیتی خود را به عهده این قشر سپرده اند.

کارگزاران گمرکی در ايران برای شروع فعالیت خود ملزم به دریافت پروانه مخصوص از گمرک بوده و بدین منظور باید در آزمونی تخصصی شرکت کرده و پس از پذیرش و تأیید گمرک و گذراندن دوره آموزشی موفق به دریافت پروانه مذکور می‌گردند.

تخلفات کارگزاران گمرکی طبق ماده 129 قانون امور گمرکی در کمیسیون رسیدگی به تخلفات بررسی شده و در صورت اثبات جرم پروانه کارگزار متناسب با میزان و تعداد تخلف، تعلیق یا ابطال می‌گردد.

همچنین کارگزار گمرکی موظف است آمار و مدارک کلیه عملیات خود را ثبت و ضبط نموده و هرگاه گمرک تشخیص دهد آن را جهت بررسی ارائه نماید.

با تواصیف فوق احتمال وقوع تخلفات گمرکی از جانب کارگزاران گمرکی بسیار ضعیف بوده، ضمن آنکه در صورت تخلف امکان رسیدگی های قانونی و حتی ممانعت از ادامه فعالیت به سهولت فراهم می‌باشد. با بررسی آمار تخلفات گمرکی به وضوح مشاهده می‌شود که اغلب فعالیت‌های غیر قانونی در گمرک توسط افرادی غیر از کارگزاران گمرکی صورت می‌گیرد که متأسفانه برخی مواد آئین‌نامه اجرائی قانون امور گمرکی به ایشان اجازه انجام تشریفات گمرکی را داده است.

به این ترتیب با توجه به سوابق کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه در این زمینه و با وجود قوانین مدون ناظر بر فعالیت کارگزاران گمرکی که عملا بخشی از کنترلهای اسنادی و حتی فیزیکی در عملیات گمرکی را به عهده دارند ، می توان انتظار داشت با پررنگ نمودن نقش کارگزاران در طی فرایند های گمرکی امکان وقوع تخلفات شایع گمرکی که امروزه شاهد آن هستیم کاهش یابد.

 

                                                                                     آزاد حلوی-عضو اتحادیه کارگزاران گمرکی ایران

ترخیص کالا